2018, khởi đầu với âm nhạc
Xin chào những độc giả của blog. Thực ra mình không hi vọng rằng các bạn biết tiếng Việt, vì các bài trên blog toàn là các bài viết có vẻ như là để... phục vụ khán giả nước ngoài thì phải. Thực sự thì, không phải vậy đâu, chẳng qua năm trước mình tranh thủ dùng Blogspot để thử nâng cao khả năng viết tiếng Anh, và kết quả là mỗi lần viết một bài đều phải vặn xoắn hết cả não bộ để tìm từ và diễn đạt câu. Và vì cứ thế mãi thì mệt quá, nên từ giờ trở đi mình sẽ viết tiếng Việt cho dễ chịu :v Nói dông dài như thế là đủ rồi, thời điểm hiện tại cũng là mới đầu năm mới, mình chúc các độc giả luôn dồi dào sức khỏe. Có sức khỏe là có tất cả, còn những mong muốn, ước mơ khác, thành công hay không thành công, phụ thuộc vào chính các bạn.
Trên blog hiện tại chủ yếu là các bài viết về Chiêm tinh, tuy nhiên nội dung cũng không lấy gì làm phong phú vì mình vẫn chưa hiểu biết nhiều về mảng kiến thức này. Hôm nay, mình sẽ viết về một chủ đề mà mình biết rõ hơn là âm nhạc. Cụ thể là, âm nhạc của Lara Fabian. Có lẽ bạn sẽ tò mò nhân vật này là ai. Nếu bạn chưa biết, có thể vào tham khảo tại trang Wikipedia tiếng Việt về Lara Fabian. Cô là một nữ ca sĩ sinh ra tại Bỉ, ở vùng tự trị Etterbeek, với bố mẹ là những người có xuất thân rất khác nhau. Có thể bạn không biết Lara, nhưng chắc hẳn bạn biết Celion Dion là ai. Vâng, trong cuộc thi Eurovision Song Contest năm 1988, Celine Dion thắng giải Nhất, còn Fabian đứng ở vị trí thứ 4. Sau cuộc thi này, cô có dự định chuyển hướng sang học Luật, nhưng cuối cùng lại theo đuổi sự nghiệp âm nhạc, mà theo mình là cũng khá thành công, cho đến nay.
Các giai đoạn trong sự nghiệp âm nhạc của Fabian có thể nhiều, nhưng trong bài viết này, mình chỉ đề cập đến một album trong giai đoạn 2010 của cô, tức là khoảng thời gian gần đây nhất. Đó là album "Mademoiselle Zhivago", dịch ra tiếng Việt là "Cô Zhivago". Có thể bạn sẽ thấy cái tên Zhivago nghe quen quen. Nếu không, thì đó là tên của cuốn tiểu thuyết "Bác sĩ Zhivago" của nhà văn Liên Xô Boris Leonidovich Pasternak, đã đoạt giải Nobel Văn học. Ngoài lề một chút, tác phẩm này trình bày những khía cạnh đen tối trong xã hội Liên Xô (Nga) giai đoạn 1910-1920, chính vì thế nó đã trở thành một công cụ hữu hiệu để các nước phương Tây, thông qua các cơ quan tình báo CIA, MI6, sử dụng để chống phá Liên Xô, kịch điểm là việc đưa nó lên Ủy ban Nobel để gây tiếng tăm lớn. Việc "Bác sĩ Zhivago" giành giải Nobel như một cái tát vào mặt Liên Xô lúc bấy giờ, tất nhiên là tác giả đã không đến nhận giải thưởng. Tuy vậy, sau này, giải Nobel vẫn được trao lại cho gia đình của Pasternak.
Đến đây, nhiều bạn sẽ nghĩ rằng, ủa thế tác phẩm này thì liên quan gì đến album của một ca sĩ sống cách tác giả của nó tận cả thế kỉ. Chuyện này là mình có đọc được, nhưng không biết là có chắn chắn đúng 100% sự thật hay không. Nhân vật chính của tác phẩm là cô gái có tên Lara, người yêu của bác sĩ Zhivago, và bạn để ý thì nữ ca sĩ của chúng ta cũng tên là Lara. Có một sự tích là, mẹ của Fabian, trong giai đoạn mang thai cô, đã xem bộ phim chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết, và vì quá xúc động cho số phận của nhân vật chính, bà đã đặt luôn tên con mình theo tên nhân vật ấy (!!!). Còn tại sao lại là "Cô Zhivago" thì, chắc có lẽ Fabian tự thấy mình đến thời điểm thực hiện album cũng đã đủ... già để gọi là "vợ" của Zhivago rồi...
Vậy là xong các câu chuyện bên lề. Giờ ta đi vào việc chính. Đảm nhận sáng tác các bài hát cho album này là nhạc sĩ Igor Krutoy, một nhạc sĩ rất có tiếng ở Nga, từng được Nhà nước Nga trao tặng nhiều giải thưởng. Đồng tham gia vào quá trình sáng tác còn có Alan Badoev, còn Fabian thì viết lời cho các ca khúc. Chất liệu âm nhạc cho album này được chính Krutoy nhận xét trong một video quảng cáo, là âm nhạc của Liên Xô cách đây gần thế kỉ, cho nên ngày nay chả có ca sĩ nào lại hát mấy ca khúc kiểu này cả. Ông nói rằng đây là một dự án đặc biệt, dành riêng cho Fabian. Album này được xây dựng theo kiểu mẫu của một "concept album", trong đó nhân vật chính, "cô Zhivago", đã đi qua nhiều kiếp sống, nhiều trải nghiệm, mà mỗi ca khúc là một trải nghiệm trong một kiếp sống khác nhau. Đây cũng là cơ sở xây dựng cho bộ phim âm nhạc đi kèm với album này, do Badoev đạo diễn. Mỗi bài hát có một video riêng, sau đó có chín bài hát được lựa chọn để ghép vào thành một bộ phim về các kiếp sống của một người phụ nữ. Bộ phim âm nhạc, theo mình, là một phần không thể tách rời của album này. Nó dựng lên một cái nhìn đầy đủ và hoàn thiện của "Mademoiselle Zhivago" mà nếu chỉ nghe album thì khó mà cảm nhận.
Dù mang tiếng rằng mỗi video là 1 kiếp sống, và có vẻ như là ta đang nghe những câu chuyện cổ tích của các thế hệ trước, nhưng các vấn đề được đề cập trong musical film rất thực tế. Badoev nói rằng ông muốn đưa những vấn đề đen tối, giấu sâu kín nhất của xã hội vào trong các video. Bây giờ, mình xin lựa chọn 1 video mà mình cho là hay nhất để trình bày thêm, các bạn nào tò mò có nhu cầu tìm hiểu cứ lên YouTube là thấy. Đó là video của ca khúc "Llora": https://youtu.be/_wGrOWoPThc
Ca khúc này có lời viết bằng tiếng Tây Ban Nha, và "Llora" có nghĩa là khóc. Bối cảnh của video là một gia đình họa sĩ (có vẻ) nổi tiếng của thế kỷ 19. Bề ngoài, có vẻ như họ là gia đình đủ đầy, hạnh phúc. Nhưng video dần dần hé mở một sự thật về sự vũ phu của người chồng. Quá yếu đuối trước áp lực của sự thành công và nổi tiếng, người chồng tìm đến rượu. Và nhân mỗi lần tìm đến rượu, ông lại cho vợ mình ăn hành một trận, bất chấp việc hai đứa con trong nhà đều mắt thấy, tai nghe, chứng kiến hành động của mình. Kết thúc video, người vợ và một người bạn đã mang cả hai đứa con chạy trốn, trước sự thẫn thờ của ông chồng.
Bạo lực gia đình, mà cụ thể hơn là sự đối xử có phần bất công và rẻ mạt với phụ nữ, là một vấn đề muôn thuở. Tuy nhiên, xã hội hiện đại ngày nay có nhiều cách để che đậy nó. Thí dụ, ở Hàn Quốc, rất nhiều những diễn viên nữ nổi tiếng, tài năng, cũng lấy chồng, cũng bị chồng dần cho 5 ngày 3 trận, nhưng trước công chúng, báo giới, hai người vẫn phải diễn vở vợ chồng hạnh phúc, hòa thuận. (Trường hợp của nữ diễn viên Seo Jung Hee có thể xem là một ví dụ tiêu biểu). Cho đến ngày, có hai kịch bản có thể xảy ra. Một là, người vợ bị bạo hành đến chết, hoặc đạt đến giới hạn chịu đựng đành tự tử, Hai là, người vợ chính thức tuyên bố với báo chí là bị bạo hành, huy động sự ủng hộ của xã hội, gặp luật sư đòi ra tòa. Nhưng kịch bản thứ hai có lẽ chỉ xảy ra với những nhân vật nữ giới có tiếng nói, danh tiếng, quyền lực, và đương nhiên là tự chủ được về tài chính. Còn 99% kịch bản sẽ là, âm thầm chịu đựng, cho đến lúc đạt đến giới hạn. Trong clip hậu trường của "Mademoiselle Zhivago", Badoev cho rằng, nhiều phụ nữ đưa ra lựa chọn khi mọi sự đã quá muộn. Họ muốn rời bỏ ngay ông chồng đó, nhưng không đủ can đảm.
Trong video này, Fabian đóng vai người vợ. Một trong số các đạo diễn cho biết, cô rất thích hợp để đóng vai này, có lẽ do sắc mặt biểu cảm có phần buồn rầu. Fabian cũng là người lên ý tưởng cho kịch bản của video, theo lời Badoev.
Ở phần mở đầu của video, có 2 tiêu đề lớn được trình lên. Thứ nhất là "The Family" (gia đình). Thứ hai là "What if your husband is your torturer?" (Chuyện gì sẽ xảy ra nếu chồng bạn là kẻ hành hạ bạn). Khi mình đọc một bài review về musical film trên Hubpages, người viết bài đã đặt ra một tựa đề bình luận về video này: "The family is not always a safe place" (Gia đình không phải lúc nào cũng là một nơi an toàn). Có lẽ đây là một bình luận thích hợp cho video này. Tiến xa hơn vấn đề bạo lực, đó là vấn đề về tình cảm gia đình, trong đó có ảnh hưởng đến con cái. Thử tưởng tượng xem, khi gia đình của mình không phải là tổ ấm, mà là một cái tủ lạnh, chất chứa đầy những nỗi sợ hãi, tiếng khóc than, cảnh đánh nhau bùm bụp, bạn sẽ thấy thế nào?
Và cuối cùng, như thông điệp của Badoev cũng như Fabian muốn truyền tải đến những người phụ nữ đang chịu cảnh ngộ đó, lời bài hát đã tuyên bố một cách rất rõ ràng:
Xét trên khía cạnh nhạc lý, nốt nhạc cao trào kết thúc bài hát có cao độ C#5, được ngân dài với mục đích thể hiện sự dứt khoát. Cần lưu ý là, giai đoạn này giọng hát của Fabian đã không còn độ trong trẻo cũng như nội lực như trong giai đoạn đầu những năm 2000. Cho nên nếu nghe kĩ, kể cả trong bản thu âm có nhiều chỗ giọng hát của cô có độ khàn và không liền hơi như những bản ghi âm thời kì trước. Tuy nhiên, kết hợp với dàn nhạc giao hưởng, giọng hát của cô nổi lên khá rõ. Ca khúc này được Fabian thể hiện lại khá nhiều lần, tuy nhiên phần lớn trong các màn biểu diễn trực tiếp đều sử dụng playback để đảm bảo tính ổn định của màn trình diễn. Nếu bạn muốn nghe một bản trực tiếp thật, hãy tìm đến bản live tại Điện Kremlin năm 2014, và bạn sẽ thấy âm sắc giọng của Fabian vẫn còn khá nguyên vẹn, kĩ thuật của cô vẫn ổn, nhưng độ mạnh và lực trong giọng hát hầu như không còn nhiều, thậm chí nếu so với cả thời điểm thực hiện bản ghi âm gốc vào khoảng năm 2009. https://youtu.be/C8EHJ09TBMk Thực ra điều này cũng không có gì quá khó hiểu, vào những năm gần đây Fabian sắp tiến vào độ tuổi 50, thời kì mà đa số giọng hát pop, thậm chí là kĩ thuật tốt nhất như Barbra Streisand, cũng không còn giữ được nguyên vẹn giọng hát của mình. (Tất nhiên, hãy trừ một trường hợp là Celine Dion ra. Vấn đề của Dion không đơn thuần là kĩ thuật của cô cao cường hơn các giọng ca theo định hướng vocalist đương thời khác, mà nó có phần phức tạp và tế nhị hơn, mình không đề cập ở đây).
Trên blog hiện tại chủ yếu là các bài viết về Chiêm tinh, tuy nhiên nội dung cũng không lấy gì làm phong phú vì mình vẫn chưa hiểu biết nhiều về mảng kiến thức này. Hôm nay, mình sẽ viết về một chủ đề mà mình biết rõ hơn là âm nhạc. Cụ thể là, âm nhạc của Lara Fabian. Có lẽ bạn sẽ tò mò nhân vật này là ai. Nếu bạn chưa biết, có thể vào tham khảo tại trang Wikipedia tiếng Việt về Lara Fabian. Cô là một nữ ca sĩ sinh ra tại Bỉ, ở vùng tự trị Etterbeek, với bố mẹ là những người có xuất thân rất khác nhau. Có thể bạn không biết Lara, nhưng chắc hẳn bạn biết Celion Dion là ai. Vâng, trong cuộc thi Eurovision Song Contest năm 1988, Celine Dion thắng giải Nhất, còn Fabian đứng ở vị trí thứ 4. Sau cuộc thi này, cô có dự định chuyển hướng sang học Luật, nhưng cuối cùng lại theo đuổi sự nghiệp âm nhạc, mà theo mình là cũng khá thành công, cho đến nay.
Các giai đoạn trong sự nghiệp âm nhạc của Fabian có thể nhiều, nhưng trong bài viết này, mình chỉ đề cập đến một album trong giai đoạn 2010 của cô, tức là khoảng thời gian gần đây nhất. Đó là album "Mademoiselle Zhivago", dịch ra tiếng Việt là "Cô Zhivago". Có thể bạn sẽ thấy cái tên Zhivago nghe quen quen. Nếu không, thì đó là tên của cuốn tiểu thuyết "Bác sĩ Zhivago" của nhà văn Liên Xô Boris Leonidovich Pasternak, đã đoạt giải Nobel Văn học. Ngoài lề một chút, tác phẩm này trình bày những khía cạnh đen tối trong xã hội Liên Xô (Nga) giai đoạn 1910-1920, chính vì thế nó đã trở thành một công cụ hữu hiệu để các nước phương Tây, thông qua các cơ quan tình báo CIA, MI6, sử dụng để chống phá Liên Xô, kịch điểm là việc đưa nó lên Ủy ban Nobel để gây tiếng tăm lớn. Việc "Bác sĩ Zhivago" giành giải Nobel như một cái tát vào mặt Liên Xô lúc bấy giờ, tất nhiên là tác giả đã không đến nhận giải thưởng. Tuy vậy, sau này, giải Nobel vẫn được trao lại cho gia đình của Pasternak.
(Nguồn: Amazon.com)
Đến đây, nhiều bạn sẽ nghĩ rằng, ủa thế tác phẩm này thì liên quan gì đến album của một ca sĩ sống cách tác giả của nó tận cả thế kỉ. Chuyện này là mình có đọc được, nhưng không biết là có chắn chắn đúng 100% sự thật hay không. Nhân vật chính của tác phẩm là cô gái có tên Lara, người yêu của bác sĩ Zhivago, và bạn để ý thì nữ ca sĩ của chúng ta cũng tên là Lara. Có một sự tích là, mẹ của Fabian, trong giai đoạn mang thai cô, đã xem bộ phim chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết, và vì quá xúc động cho số phận của nhân vật chính, bà đã đặt luôn tên con mình theo tên nhân vật ấy (!!!). Còn tại sao lại là "Cô Zhivago" thì, chắc có lẽ Fabian tự thấy mình đến thời điểm thực hiện album cũng đã đủ... già để gọi là "vợ" của Zhivago rồi...
Vậy là xong các câu chuyện bên lề. Giờ ta đi vào việc chính. Đảm nhận sáng tác các bài hát cho album này là nhạc sĩ Igor Krutoy, một nhạc sĩ rất có tiếng ở Nga, từng được Nhà nước Nga trao tặng nhiều giải thưởng. Đồng tham gia vào quá trình sáng tác còn có Alan Badoev, còn Fabian thì viết lời cho các ca khúc. Chất liệu âm nhạc cho album này được chính Krutoy nhận xét trong một video quảng cáo, là âm nhạc của Liên Xô cách đây gần thế kỉ, cho nên ngày nay chả có ca sĩ nào lại hát mấy ca khúc kiểu này cả. Ông nói rằng đây là một dự án đặc biệt, dành riêng cho Fabian. Album này được xây dựng theo kiểu mẫu của một "concept album", trong đó nhân vật chính, "cô Zhivago", đã đi qua nhiều kiếp sống, nhiều trải nghiệm, mà mỗi ca khúc là một trải nghiệm trong một kiếp sống khác nhau. Đây cũng là cơ sở xây dựng cho bộ phim âm nhạc đi kèm với album này, do Badoev đạo diễn. Mỗi bài hát có một video riêng, sau đó có chín bài hát được lựa chọn để ghép vào thành một bộ phim về các kiếp sống của một người phụ nữ. Bộ phim âm nhạc, theo mình, là một phần không thể tách rời của album này. Nó dựng lên một cái nhìn đầy đủ và hoàn thiện của "Mademoiselle Zhivago" mà nếu chỉ nghe album thì khó mà cảm nhận.
Dù mang tiếng rằng mỗi video là 1 kiếp sống, và có vẻ như là ta đang nghe những câu chuyện cổ tích của các thế hệ trước, nhưng các vấn đề được đề cập trong musical film rất thực tế. Badoev nói rằng ông muốn đưa những vấn đề đen tối, giấu sâu kín nhất của xã hội vào trong các video. Bây giờ, mình xin lựa chọn 1 video mà mình cho là hay nhất để trình bày thêm, các bạn nào tò mò có nhu cầu tìm hiểu cứ lên YouTube là thấy. Đó là video của ca khúc "Llora": https://youtu.be/_wGrOWoPThc
Ca khúc này có lời viết bằng tiếng Tây Ban Nha, và "Llora" có nghĩa là khóc. Bối cảnh của video là một gia đình họa sĩ (có vẻ) nổi tiếng của thế kỷ 19. Bề ngoài, có vẻ như họ là gia đình đủ đầy, hạnh phúc. Nhưng video dần dần hé mở một sự thật về sự vũ phu của người chồng. Quá yếu đuối trước áp lực của sự thành công và nổi tiếng, người chồng tìm đến rượu. Và nhân mỗi lần tìm đến rượu, ông lại cho vợ mình ăn hành một trận, bất chấp việc hai đứa con trong nhà đều mắt thấy, tai nghe, chứng kiến hành động của mình. Kết thúc video, người vợ và một người bạn đã mang cả hai đứa con chạy trốn, trước sự thẫn thờ của ông chồng.
(Nguồn: Hubpages)
Bạo lực gia đình, mà cụ thể hơn là sự đối xử có phần bất công và rẻ mạt với phụ nữ, là một vấn đề muôn thuở. Tuy nhiên, xã hội hiện đại ngày nay có nhiều cách để che đậy nó. Thí dụ, ở Hàn Quốc, rất nhiều những diễn viên nữ nổi tiếng, tài năng, cũng lấy chồng, cũng bị chồng dần cho 5 ngày 3 trận, nhưng trước công chúng, báo giới, hai người vẫn phải diễn vở vợ chồng hạnh phúc, hòa thuận. (Trường hợp của nữ diễn viên Seo Jung Hee có thể xem là một ví dụ tiêu biểu). Cho đến ngày, có hai kịch bản có thể xảy ra. Một là, người vợ bị bạo hành đến chết, hoặc đạt đến giới hạn chịu đựng đành tự tử, Hai là, người vợ chính thức tuyên bố với báo chí là bị bạo hành, huy động sự ủng hộ của xã hội, gặp luật sư đòi ra tòa. Nhưng kịch bản thứ hai có lẽ chỉ xảy ra với những nhân vật nữ giới có tiếng nói, danh tiếng, quyền lực, và đương nhiên là tự chủ được về tài chính. Còn 99% kịch bản sẽ là, âm thầm chịu đựng, cho đến lúc đạt đến giới hạn. Trong clip hậu trường của "Mademoiselle Zhivago", Badoev cho rằng, nhiều phụ nữ đưa ra lựa chọn khi mọi sự đã quá muộn. Họ muốn rời bỏ ngay ông chồng đó, nhưng không đủ can đảm.
Trong video này, Fabian đóng vai người vợ. Một trong số các đạo diễn cho biết, cô rất thích hợp để đóng vai này, có lẽ do sắc mặt biểu cảm có phần buồn rầu. Fabian cũng là người lên ý tưởng cho kịch bản của video, theo lời Badoev.
Ở phần mở đầu của video, có 2 tiêu đề lớn được trình lên. Thứ nhất là "The Family" (gia đình). Thứ hai là "What if your husband is your torturer?" (Chuyện gì sẽ xảy ra nếu chồng bạn là kẻ hành hạ bạn). Khi mình đọc một bài review về musical film trên Hubpages, người viết bài đã đặt ra một tựa đề bình luận về video này: "The family is not always a safe place" (Gia đình không phải lúc nào cũng là một nơi an toàn). Có lẽ đây là một bình luận thích hợp cho video này. Tiến xa hơn vấn đề bạo lực, đó là vấn đề về tình cảm gia đình, trong đó có ảnh hưởng đến con cái. Thử tưởng tượng xem, khi gia đình của mình không phải là tổ ấm, mà là một cái tủ lạnh, chất chứa đầy những nỗi sợ hãi, tiếng khóc than, cảnh đánh nhau bùm bụp, bạn sẽ thấy thế nào?
Và cuối cùng, như thông điệp của Badoev cũng như Fabian muốn truyền tải đến những người phụ nữ đang chịu cảnh ngộ đó, lời bài hát đã tuyên bố một cách rất rõ ràng:
Déjalo ir, amor no tiene
Deja tu pena en un rincón
Abre la puerta y vamonos
Déjalo ir, amor no tiene
Un hombre no es hombre si no puede amar
(Để hắn ta đi, hắn ta không có tình yêu
Tạm gác lại nỗi buồn của bạn
Mở cửa và đi thôi
Để hắn ta đi, hắn ta không có tình yêu
Một người đàn ông không phải là con người, nếu anh ta không biết yêu thương)
(Lời bài hát đầy đủ tại:https://muzikum.eu/en/127-1559-190547/lara-fabian/llora-english-translation.html#ixzz58hgZj5Tj)Xét trên khía cạnh nhạc lý, nốt nhạc cao trào kết thúc bài hát có cao độ C#5, được ngân dài với mục đích thể hiện sự dứt khoát. Cần lưu ý là, giai đoạn này giọng hát của Fabian đã không còn độ trong trẻo cũng như nội lực như trong giai đoạn đầu những năm 2000. Cho nên nếu nghe kĩ, kể cả trong bản thu âm có nhiều chỗ giọng hát của cô có độ khàn và không liền hơi như những bản ghi âm thời kì trước. Tuy nhiên, kết hợp với dàn nhạc giao hưởng, giọng hát của cô nổi lên khá rõ. Ca khúc này được Fabian thể hiện lại khá nhiều lần, tuy nhiên phần lớn trong các màn biểu diễn trực tiếp đều sử dụng playback để đảm bảo tính ổn định của màn trình diễn. Nếu bạn muốn nghe một bản trực tiếp thật, hãy tìm đến bản live tại Điện Kremlin năm 2014, và bạn sẽ thấy âm sắc giọng của Fabian vẫn còn khá nguyên vẹn, kĩ thuật của cô vẫn ổn, nhưng độ mạnh và lực trong giọng hát hầu như không còn nhiều, thậm chí nếu so với cả thời điểm thực hiện bản ghi âm gốc vào khoảng năm 2009. https://youtu.be/C8EHJ09TBMk Thực ra điều này cũng không có gì quá khó hiểu, vào những năm gần đây Fabian sắp tiến vào độ tuổi 50, thời kì mà đa số giọng hát pop, thậm chí là kĩ thuật tốt nhất như Barbra Streisand, cũng không còn giữ được nguyên vẹn giọng hát của mình. (Tất nhiên, hãy trừ một trường hợp là Celine Dion ra. Vấn đề của Dion không đơn thuần là kĩ thuật của cô cao cường hơn các giọng ca theo định hướng vocalist đương thời khác, mà nó có phần phức tạp và tế nhị hơn, mình không đề cập ở đây).
Comments
Post a Comment